زمان از جمله نعمت های گرانبهایی است که نیازمند برنامه ریزی دقیق می‌باشد. این امر ملاحظاتی را می‌طلبد و افرادی که قصد دارند وقت خود را برای انجام امور متنوع زندگی سازماندهی کنند، باید به چند نکته اساسی توجه نمایند.

1- توجه به مفهوم فراطلایی زمان 

2- از بین بردن عوامل مخرب زمان

3- تقسیم بندی و تفکیک زمان

 4- هدف گذاری امور زندگی  

5- ازماندهی فعالیتها و برنامه‌های زندگی

6- عزم و اراده برای اجرای برنامه ها

نکته ی حائز اهمیت اینکه، هر یک از موارد فوق، مکمل مورد قبلی بوده و توجه به یک مرحله و غافل ماندن از مراحل بعدی، نمی‌تواند فرد را به موفقیت در عرصه‌های زندگی برساند. بنابراین ضروری است که تمامی مراحل گفته شده به صورت سلسله مراتب به اجرا درآید تا نتیجه نهایی و مطلوب حاصل گردد. برای هر فردی در همه عرصه‌های زندگی وقت ارزشی فراطلایی دارد. ارزش گذاردن بر ثانیه‌های زندگی، زیربنایی‌ترین قدم در راه کنترل و مدیریت زمان به شمار می‌آید و این به معنای حساسیت داشتن به زمان است. برای مشخص شدن این موضوع که ارزش وقت، توسط شما درک می‌شود یا نه، به این سوال پاسخ دهید که آیا برای وقت و زمان خود واقعا ارزش قائل هستید یا نه؟ و دلایل آنرا برای خود مشخص کنید.

برای پاسخ دهی به این سوال ، لازم نیست ایده‌آل پروری کنید، بلکه واقعیتهای روزانه را که با آنها مواجهید، در نظر بگیرید و یادداشت کنید تا به یک خودشناسی اولیه نائل شوید. نکته اینکه قبل از وارد شدن به حیطه برنامه ریزی امور زندگی ، ابتدا باید خصوصیات وقت و زمان را بشناسید که در این راستا می‌توان گفت وقت یک پدیده شخصی است و تنها شما مصرف کننده آن به شمار می‌آئید، بنابراین هیچ کس نمی‌تواند به جای فرد دیگری از وقت او استفاده کند. از طرف دیگر، وقت قرض دادنی و ذخیره کردنی نیست و افراد بطور یکسان از آن بهره‌مند هستند. بنابراین تنها راه برخورد با وقت، استفاده درست از آن است. روی هم رفته می‌توان گفت که وقت غیر قابل تغییر است، لذا نه طولانی می‌شود و نه کوتاه.

· عوامل مخرب زمان:

وقت با سه نوع از عوامل مخرب روبروست که در این میان، عادتهای غلط فرد، مهمترین عامل مخرب زمان به شمار می‌آید. تجربه نشان داده است که با کنترل چند نوع از عوامل مخرب، می‌توان سایر آفتها را نیز محدود کرد. برای شناسایی عوامل تخریبی زمان، بایستی به بررسی و مطالعه منش ها و روش های خود پرداخت و آفات موجود را شناسایی کرد.

* برای شناسایی آفتهای وقت ، بررسی عملکرد روزانه یکی از راههای مناسب به شمار می‌آید که در این راستا، فرد می‌تواند با یادداشت عملکرد روزانه ی خود و تجزیه و تحلیل آن در طول روزها، هفته‌ها و ماهها، اشکالات موجود را دریابد. چنانکه گفته شد، شناسایی آفتهای تخریبی زمان، یک گام اساسی در راه مبارزه  با تخریب زمان به شمار می‌آید و نکته اینکه، شناسایی این عوامل، برخی راه حلهای مناسب را نیز روشن خواهد کرد.

* برای مبارزه با آفتهای مربوط به خلق و خوی افراد که زمان را تلف می‌کنند، بهترین راه، برقراری یک انضباط شخصی مستمر است که موجب بروز تغییرات تدریجی در این راه می‌گردد. از آنجا که عادت های نامناسب به صورت تدریجی شکل می‌گیرند و موجب تخریب زمان می‌گردند، لذا تغییر این عادات نیز در طول زمان میسر خواهد بود، بر این اساس، بایستی سرلوحه ی کار در شناسایی و از بین بردن عوامل مخرب زمان باشد.

راهکارهای مدیریت زمان:

نکته دیگر در راستای مدیریت زمان، این است که فرد بایستی ارزش زمان را درک کند و اجزای زمان را به خوبی بشناسد. به دنبال شناسایی زمان به راهبردهای عملی‌تر دست بزند که در این میان ، موارد زیر حائز اهمیت می‌باشند:

1. تقسیم بندی و تفکیک زمان.

2. اولویت بندی امور زندگی.

3. بهبود زمان و مدت بهره برداری از وقت.

در راستای تقسیم بندی و تفکیک زمان، یک فرد بایستی اوقات مربوط به یک روز، یک هفته و یک ماه را بطور واضح مشخص کند. مشخص شدن این اوقات موجب بوجود آمدن وقت اضافی برای فرد خواهد شد. در نخستین گام در تقسیم بندی زمان، باید مشخص شود که فرد در یک هفته چند ساعت مطالعه، خواب، رفت و آمد، نظافت شخصی، صرف غذا و اوقات فراغت دارد و در همین راستا فرد بایستی برای انجام کارهای مورد نظر در یک روز، یک هفته، یک ماه، سه ماه و شش ماه، یک قاعده و معیار زمانی مشخصی داشته باشد. بنابراین هدف از تفکیک اوقات این است که بدانیم، بطور کلی اوقات شما چگونه صرف می‌شود و از چه قسمتهایی می‌توان کاست و برای آن ، برنامه‌های دیگری جایگزین کرد.

بطور مثال، فرض کنید که قصد دارید در رقابت های فشرده آزمون کارشناسی ارشد شرکت کنید، باید از هم اکنون، زمان را تحت نظارت خود در آورید و بدانید که زمان یک سرمایه نامرئی است. باید بدانید که وقت روزانه ، هفتگی و ماهانه خود را چگونه می‌گذرانید و برای موفقیت در آزمون کارشناسی ارشد، چگونه باید آنرا تقسیم بندی کنید. بسیاری از افراد برای موفقیت در آزمونهای مختلف، هزینه‌های فراوانی را متحمل می‌شوند، ولی به یک اصل مهم یعنی مدیریت زمان آزمون توجه نمی‌کنند. از طرفی، بعضی افراد برنامه ریزی هم می‌کنند، پس برنامه ریزی آنان منطبق با استانداردهای علمی نیست و چه بسا، یکی از علل مهم شکست شان در آزمون، همین امر می‌باشد.

سخن آخر:

خود شما که در حال مطالعه این مفاهیم هستید، چقدر از زمان و سرمایه وجودی خود اطلاع دارید؟ برای اینکه به این امر واقف شوید، بدون درنگ به این سوالات پاسخ دهید، البته سعی نکنید که محاسبه کنید:

1.یک هفته چند ساعت است؟

2. در یک هفته چند ساعت خواب طبیعی دارید؟

3. در یک هفته چند ساعت رفت و آمد می‌کنید؟

4. در یک هفته چند ساعت صرف غذا خوردن می‌کنید؟

5. در یک هفته چند ساعت اوقات فراغت دارید؟

6.در یک هفته چند ساعت مطالعه می‌کنید؟

7. در یک هفته چند ساعت به نظافت شخصی اختصاص می‌دهید؟

نکاتی مهم در مورد مدیریت زمان

همانطور که اشاره شد، یکی از مهمترین اصول حفظ، اصل مدیریت زمان است. بدین معنا که باید زمان اختصاص داده شده در روز، با میزان حفظ شما برابری داشته باشد. کیفیت حفظ و میزان توانایی جسمی شما نیز، لزوما و باید مد نظر گرفته شود.

فراموش نکنید که برای حفظ کامل قرآن کریم نیاز به زمانی نسبتا دراز مدت دارید و در کوتاه مدت نمی توان به نتیجه دلخواه رسید و هرگز خود را قبل از اتمام حفظ کل و اتمام دوره تثبیت با حافظان کل قرآن کریم که سالها تجربه دارند مقایسه نکنید. شما مانند ورزشکاری هستید که تازه ابتدای راهید و نمی توانید خود را با کسی که سالهاست ورزش می کند و حرفه ای شده، مقایسه کنید. پس به یاد داشته باشید که در طول زمان و با مدیریت صحیح آن، می توانید نتیجه بگیرید.

- زمان خود را برای امر حفظ مشخص کنید و بدانید که در هر روز و هر هفته، چند صفحه می خواهید حفظ کنید.

- خود را ملزم کنید که در یک زمان مشخص به شکل روزانه، به حفظ قرآن بپردازید، چرا که نظم در دراز مدت تأثیرات بسیار شگرفی در کیفیت حفظتان خواهد داشت.

- از انجام امور غیر ضروری که باعث اختلال در برنامه ی شما می شود، پرهیز کنید.

- مهمترین کار حافظ، انتقال محفوظات کوتاه مدت به بلند مدت است. لذا تاکید می شود که زمان روزانه خود را تقسیم بر دو بخش کنید. بخش اول برای حفظ و بخش دوم برای امر تثبیت.

- بین زمان اختصاص یافته حفظ و زمان اختصاص یافته برای امر تثبیت، حد اقل سه الی چهار ساعت فاصله شود. (توضیح تثبیت در ادامه خواهد آمد)

- بهترین زمان برای حفظ، بعد از نماز صبح پیشنهاد می شود که ذهن در نهایت آمادگی است.

- در خود کشف کنید که هر صفحه را در چه مدت زمانی حفظ می کنید و بعد بر اساس آن برنامه ریزی کنید.

- استاندارد زمان برای حفظ یک صفحه یک الی یک ساعت و نیم می باشد و حد اقل نیم ساعت هم برای تثبیت .

ترم بندی زمانی برای حفظ کل قرآن کریم

 امروزه روانشاناسان، در فرمولهای موفقیت در زندگی،  ریز کردن یک هدف بلند مدت به اهداف کوتاه مدت را، از ضروریات رسیدن به اهداف در زندگی می دانند و آن را با تأکید به مخاطبانشان پیشنهاد می کنند.

این عملکرد که لزوما با زمان بندی مشخص برنامه ریزی می شود، برکات فراوانی برای انسان خواهد داشت و او را در رسیدن به اهدافش در زندگی یاری کرده و درصد موفقیتش را بالا می برد.

یکی از مهمتری دغدغه های روحی کسانی که می خواهند قرآن را حفظ کنند، حجم بالای آن است. لذا بسیاری در همان نگاه اول این امر را برای خودشان نشدنی و غیر ممکن می دانند و با خود می گویند چطور ممکن است من این حجم بالا را حفظ کنم؟ البته شاید کمی هم حق داشته باشند.

برای اینکه دچار این مشکل نشوید، ضمن ریزتر کردن حفظ  کل قرآن، آن را برای خود در زمان بندیهای مشخص، تقسیم کنید. ترم بندی حفظ قرآن و ریز کردن آن، نه تنها یأس و نوامیدی را از شما می زداید، بلکه باعث می شود که حافظ دچار خستگی های زودرس و مخرب نشده  و از حفظ خود لذت بیشتری ببرد.

توضیح بیشتر اینکه: هدف اول شما در ترم بندی زمانی حفظ کل قرآن کریم، سوره ی مبارکه ی بقره است. بعد از اینکه برای خود مشخص کردید روزی چند آیه و یا چند صفحه می خواهید حفظ کنید، حساب کنید که برای حفظ کل سوره ی بقره، به چه مقدار زمان نیاز دارید. آن را مشخص نموده و خود را ملزم کنید که تا پایان همان تاریخ مشخص، باید حافظ سوره ی مبارکه ی بقره شوید.

در ابتدا به حفظ کل قرآن فکر نکنید، بلکه خود را متمرکز در حفظ سوره ی مبارکه ی بقره نمائید.

بعد از اتمام حفظ سوره ی بقره و ارائه آن، به خود جایزه دهید و خود را تشویق کنید، و یا حتی می توانید استراحتی کوتاه داشته باشید.

بعد از اتمام سوره  ی بقره، برای سوره ی بعدی بر همین منوال برنامه ریزی کنید و خود را ملزم به اجرای آن کنید.

با این روش خواهید دید که حفظ کل قرآن (که هدف نهایی شماست) بسیار برای شما لذت بخش خواهد شد و دیگر از آن هراسی نخواهید داشت و بعد از گذشت مدتی، خود را در حالی می یابید که یا حافظ کل و یا حافظ بخشی قابل توجه از  قرآن شدید.

زمان بندی سه ساله و یا شش ساله در کشور از زمان بندیهای رایج بوده اما به این معنی نیست که حتما شما نیز باید در طول همین زمان بندی حافظ قرآن شوید. (دقت کنید)

یک تذکر مهم

به این مهم توجه داشته باشید که توانایی حافظ در حفظ قرآن، باید متناسب با پیشرفت کمی آن باشد. به هیچ وجه خود را به کاری که توانایی آن را ندارید ملزم نکنید. مثلا حفظ قرآن در یک سال، توانایی، فراق بال و آمادگیهای جسمی و روحی بالایی را می طلبد.

تأکید می شود که حفظ کل را، بر اساس برنامه ی روزانه و گرفتاریهای روزمره ی خود و البته با در نظر گرفتن توانائی های جسمی و فکری، برنامه ریزی کنید. برایتان مهم نباشد که به این سبک ممکن است حفظ کل، شش سال طول بکشد. مهم ورود نور قرآن به قلب و استفاده از برکات بی نظیر آن می باشد. با این عملکرد، هر کسی، در هر سن و سالی و با هر گونه گرفتاری، می تواند حافظ قرآن شود. رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود. (دقت کنید)

8- امر تثبیت

تثبیت یعنی بازخوانی و تکرار محفوظات قبلی، تا جایگاه آنها در ذهن به ثبات برسد.

همانطور که اشاره شد، یکی از قسمتهای مهم کار یک حافظ خوب، انتقال محفوظات کوتاه مدت به بلند مدت است. در اصطلاح حفاظ، حفظ قرآن راحت است، اما نگاه داشتن آن سخت . برای این مهم باید مدیریت زمانی قوی و منظمی داشته باشید.

زمان دزدی نکنید

سعی کنید که زمان تثبیتتان، با فاصله زمانی حد اقل دو الی سه ساعت بعد از حفظ اولیه، برنامه ریزی شود.

برای نمونه اگر شما روزی سه ساعت را به حفظ قرآن اختصاص داده اید، آن را تقسیم بر دو قسمت نموده و مثلا دو ساعت را به حفظ اولیه اختصاص داده و  ساعت باقیمانده را به امر تثبیت بپردازید با این توضیح که ساعت تثبیتتان دو الی سه ساعت بعد از زمان حفظ اولیه، انجام می پذیرذ و در این فاصله به کارهای روزمره خود بپردازید.

اصطلاحا زمان دزدی (یا همان کاستن از زمان برنامه ریزی شده) اشکال رایج حفاظ است. فرض کنید سه ساعت در روز را برای خود در نظر گرفته اید و می خواهید یک صفحه از قرآن را حفظ کنید. قبلا اشاره شد که میانگین حفظ یک صفحه را در خود بیابید. مثلا شما یک صفحه ی قرآن را در یک ساعت حفظ می کنید. حال می خواهید یک صفحه ی جدید را حفظ کنید. در ساعت اول آن را حفظ نموده و قرآن را می بندید، در حالی که ساعت دوم را استفاده نکردید. حال، بعد از گذشت سه الی چهار ساعت به سراغ تثبیت می روید. یک ساعت برای نثتبیت در نظر گرفته اید، اما بعد از گذشت بیست دقیقه که به روانخوانی رسیدید، مجدد قرآن را می بندید.

حساب کنید به چه میزان از زمان سه ساعته ی خود در روز کاسته اید. اینگونه عملکرد باعث می شود که آیات در ذهن شما تنها برای مدت کوتاهی باقی بماند و به حافظه بلند مدتتان منتقل نشود و یا بسیار ضعیف منتقل شود و مطمئن باشید که بعد از گذشت اندک زمانی در حفظ خوانی محفوظات قبلی، دچار مشکل می شوید.

سعی کنید از تمام ساعات اختصاص یافته به حفظ و تثبیتتان استفاده کنید، حتی اگر  در زمان مشخص شده، ده ها بار صفحه را حفظ خوانی کنید.

توجه داشته باشید کمیت حفظ، در زمان اختصاص یافته برای آن و کیفیت مطلوب، باید حتما در حفظ شما مد نظر باشد. در غیر این صورت در ادامه راه، با مشکلات جدی روبرو خواهید شد.

اختصاص زمانهای طولانی و متناوب (پشت سر هم) فقط در شما ایجاد خستگی نموده و هرگز نمی توانید از زمان خود استفاده ی بهینه کنید.

حد اکثر روزی چهار ساعت برای حفظ و تثبیت برنامه ریزی کنید و بیشتر از آن مطلقا پیشنهاد نمی شود. همانطور که اشاره شده زمان خود را تفکیک به دو بخش دوساعتی و یا غیره کنید. برای نمونه می توانید زمان حفظتان را صبح و زمان تثبیتتان را بعد از ظهر و یا شب قرار دهید.

از دیگران بخواهید که از شما سئوال کنند. هر چه بیشتر پاسخ دهید، بر تسلط شما افزوده خواهد شد.

اگر امکان پرسش از شما فراهم نیست سعی کنید صدای خود را هنگام حفظ خوانی، ضبط نموده و سپس بعد از گوش کردن صدای خود، رفع اشکال کنید. 

2868 :تعداد دفعات بازید



 بخشها
 
© 2010 Quran-Times team, All Rights Reserved.