امر تثبیت

تثبیت یعنی دوباره خوانی محفوظات قبلی از حفظ و بازآوری آنها در ذهن جهت ثبات بیشتر و ماندگاری بهتر در حافظه بلند مدت.

همانطور که اشاره شد، مهم ترین کار حافظ، انتقال محفوظات کوتاه مدت به بلند مدت است. حفظ قرآن خیلی کار سخت و پیچیده ای نیست، اما نگه داشتن محفوظات در ذهن با توجه به اینکه محفوظات دائما در حال بیشتر شدن است، کار مشکلی است و باید برای آن یک برنامه ریزی دقیق داشت.

اجازه دهید برای روشن شدن اهمیت جایگاه تثبیت در حفظ قرآن کریم، مثالی را عرض نماییم. فرض کنید که شما می خواهید سوره ی مبارکه بقره (که بزرگترین سوره ی قرآن نیز هست) را حفظ کنید. تصمیم خود را گرفته و شروع به حفظ آن می نمایید. برای خود اینگونه برنامه ریزی کردید که روزی یک صفحه از سوره ی مبارکه ی بقره را حفظ کنید ( و یا کمتر و بیشتر، حتما میزان حفظ خود را بر اساس توانایی و وقتی که در روز می توانید بدان اختصاص دهید تنظیم نمایید)

در صفحات اول ظاهرا مشکلی ندارید، اما هر چه بر حجم محفوظات شما اضافه می گردد، اندک اندک مشکلات را درک خواهید نمود. بعد از حفظ ده صفحه از سوره ی مبارکه ی بقره، احساس می کنید که در حفظ خوانی آنها از اول تا انتها، با مشکلات جدی روبرو هستین و این مسئله زمانی که محفوظات شما به بیش از بیست و یا سی صفحه برسد نمود بیشتری پیدا می کند.

مشکل شما این است که شما زمان اختصاصی برای امر تثبیت نداشته اید و روزانه فقط صفحه مورد نظر را حفظ نموده و صفحات گذشته را در ذهن به تثبیت نرسانده اید. برای رفع این مشکل باید برنامه ی تثبیت منظمی داشته باشید.

همانطور که اشاره شده، زمان روزانه خود را (که اختصاص به قرآن می دهید) بر دو قسمت تقسیم نموده و یک قسمت آن را به امر ثبیت بپردازید. به یاد داشته باشید که حتما بین زمان حفظ و تثبیتتان حد اقل دو الی سه ساعت فاصله ی زمانی باشد. زمان تثبیت خود را نیز تقسیم به دو بخش کنید. بخش اول تثبیت محفوظات همان روز و بخش دوم تثبیت محفوظات روزهای گذشته.

 

تثبیت روزانه، هفتگی و سوره ای  

توجه به این نکته بسیار حائز اهمیت است که حفظ و تثبیت خود را به شکل سوره ای دنبال کنید، فارق از اینکه سوره ی مد نظر شما چند جزء دارد (چرا که شما با توجه به معنا و مفهوم آیات، آنها را حفظ می کنید) لذا ساختار جزء را فراموش کرده و بعد از اتمام  حفظ یک سوره (به طور کامل) به تثبیت آن بپردازید.

فرض کنید که زمان تثبیت شما شبهاست و صفحه ی مورد نظر را صبح همان روز حفظ کردید. حتما بعد از ظهر و یا شب، در یک موقعیت مناسب به تثبیت محفوظات روزانه خود بپردازید و  به یاد داشته باشید که هرگز نباید از زمان تثبیت خود کم کنید. ولو اینکه در دقائق اولیه ی زمان تثبیت به روانخوانی در حفظ صفحه رسیده باشید.(مهم)

 

نثبیت هفتگی

با این فرض که شما روزی یک صفحه حفظ می کنید در هفته (به استثنای جمعه) حد اقل پنج و حد اکثر شش صفحه حفظ می نمایید. بعد از تثبیت روزانه (که منحصر به نثبیت محفوظات همان روز شماست) برای جمعه ها و یا پنجشنبه ها تثبیت هفتگیتان را برنامه ریزی کرده و محفوظات کل هفته ی گذشته ی خود را مرور کنید.

در صورت بالا رفتن حجم محفوظات (مثلا سوره ی مبارکه بقره که دارای چهل و نه صفحه می باشد) در تثبیت، آن را به دسته های ده صفحه ای تقسیم کرده و بعد از تثبیت ده صفحه ی اول، منتقل به ده صفحه ی دوم  و به همین شکل تا انتهای سوره عمل نموده و بعد از اتمام، کل سوره را یک جا پاسخ دهید.

ضرورتا در تمام مراحل تثبیت، از کسی بخواهید که از شما پرسش کند چرا که پرسش در ارتقای سطح کیفی شما بسیار تأثیر گذار است.

 

تثبیت کل قرآن

برای حفاظی که حجم بالایی از قرآن را نیز حفظ کرده اند، روش تثبیت سوره ای را پیشنهاد می کنیم. به یاد داشته باشید تا تثبیت یک سوره (و تثبیت مفاهیم آن در ذهنتان) به ثبات مطلوب نرسیده، هرگز سراغ سوره ی بعدی نروید.

برای حفاظ کل قرآن نیز پیشنهاد مشابهی جهت تثبیت می شود با این تفاوت که قرآن را به سه بخش تقسیم نمایید. بخش اول تا انتهای سوره ی توبه، بخش دوم از سوره یونس تا انتهای سوره ی عنکبوت و بخش سوم از سوره روم تا آخر قرآن کریم.

سپس شروع به تثبیت بخش اول نموده (به شکل سوره ای) و بعد از اتمام بخش اول، یک جا تمام آن را پاسخ داده و در صورت آمادگی منتقل به بخش دوم شوید و به همین ترتیب تا انتهای قرآن.

تکرار چند باره ی تثبیت به این شکل، توانایی شما را در بازآوری اطلاعات حفظ شده زیاد کرده و در نهایت بسیاری از سور و آیات برای شما ملکه می شود.

6843 :تعداد دفعات بازید



 بخشها
 
© 2010 Quran-Times team, All Rights Reserved.